فمینیسم یک جنبش اجتماعی و سیاسی است که مدافع حقوق زنان بر اساس برابری جنسیت است. تفاوت های بیولوژیکی بین دو جنس را انکار نمی کند، بلکه خواهان برابری در فرصت هاست. همه چیز از عرصه های اجتماعی و سیاسی گرفته تا اقتصادی را پوشش می دهد. در واقع، کمپین های فمینیستی بخش مهمی از تاریخ در توانمندسازی زنان بوده است. مبارزات فمینیستی قرن بیستم حق رای، اموال عمومی، کار و تحصیل را ممکن ساخت.
فهرست مطالب
موجهای فمینیسم به زبان ساده و تاریخی
برای درک بهتر فمینیسم، شناخت «موجها» اهمیت دارد. هر موج به دورهای از مطالبات و تغییرات اجتماعی اشاره دارد:
موج اول (قرن ۱۹ تا اوایل قرن ۲۰)
تمرکز اصلی بر حقوق قانونی زنان بهویژه حق رأی بود. یکی از چهرههای مهم این دوره Mary Wollstonecraft بود که از نخستین نظریهپردازان حقوق زنان محسوب میشود.
موج دوم (دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰)
تمرکز بر برابری در محیط کار، حقوق باروری، نقد فرهنگ مردسالار و تبعیضهای ساختاری. چهرههایی مانند Simone de Beauvoir نقش مهمی در شکلدهی به این موج داشتند.
خرید لوازم ورزشی از موج کوه
کفش دویدن، تجهیزات بدنسازی و کوهنوردی—ارسال سریع و ضمانت اصالت کالا.
مشاهده فروشگاهموج سوم (دهه ۱۹۹۰)
توجه به تنوع هویتها، تفاوتهای نژادی، فرهنگی و طبقاتی میان زنان و نقد نگاه یکسانساز به «زن».
موج چهارم (از حدود ۲۰۱۰ تاکنون)
فمینیسم دیجیتال، استفاده از شبکههای اجتماعی، مبارزه با آزار جنسی آنلاین و کمپینهایی مانند MeToo movement در این موج برجسته هستند.
اهمیت فمینیسم
فمینیسم نه تنها برای زنان بلکه برای هر جنس، جنسیت، طبقه، عقیده و غیره مهم است. به مردم و جامعه در کل قدرت می بخشد. یک تصور غلط بسیار رایج این است که فقط زنان می توانند فمینیست باشند.
باشگاه ورزشی موج (فرمانیه)
تمرین حرفهای در فضایی مجهز به دیواره سنگنوردی، دستگاههای بدنسازی و برنامههای استقامت.
مشاهده جزئیاتاین کاملا اشتباه است اما فمینیسم فقط به نفع زنان نیست. برای برابری جنسیت ها تلاش می کند، نه برتری زن. فمینیسم نقشهای جنسیتی را که سالهاست وجود داشته است میپذیرد و میکوشد آنها را ساختارشکنی کند.
این به مردم اجازه میدهد تا آزادانه زندگی کنند و زندگی خود را بدون محدود شدن با محدودیتهای سنتی تقویت کنند. به عبارت دیگر، به نفع زنان و مردان نیز هست. به عنوان مثال، در حالی که طرفدار این است که زنان باید برای کسب درآمد آزاد باشند، همچنین مدافع این است که چرا مردان باید تنها نان آور خانواده باشند؟ سعی می کند به همه آزادی بدهد.
مهمتر از همه، مشارکت جوانان در جنبش فمینیستی ضروری است. به این ترتیب می توانیم به نتایج سریع تری برسیم. زندگی در دنیایی پر از برابری کمتر از یک رویا نیست.
بنابراین، همه ما باید برای تحقق این رویا به فرهنگ ها و جوامع خود نگاه کنیم. ما هنوز به نتیجه نرسیدهایم اما در مسیر هستیم، بنابراین باید به این ماموریت ادامه دهیم تا به نتایج موفقی برسیم.
شاخههای مختلف فمینیسم
فمینیسم یک جریان یکدست نیست و گرایشهای مختلفی دارد:
فمینیسم لیبرال
تمرکز بر اصلاح قوانین و ایجاد فرصتهای برابر در چارچوب نظامهای دموکراتیک موجود.
فمینیسم رادیکال
ریشه نابرابری را در ساختارهای عمیق مردسالار میبیند و خواهان تغییرات بنیادین فرهنگی و اجتماعی است.
فمینیسم سوسیالیستی
پیوند میان نابرابری جنسیتی و نظام سرمایهداری را بررسی میکند و معتقد است استثمار اقتصادی و جنسیتی به هم مرتبطاند.
فمینیسم اسلامی
تلاش میکند متون دینی را با نگاه عدالتمحور بازخوانی کند و حقوق زنان را در چارچوب آموزههای اسلامی تفسیر نماید.
این تنوع نشان میدهد فمینیسم یک «جنبش واحد با یک نسخه مشخص» نیست، بلکه طیفی از رویکردها برای رسیدن به عدالت جنسیتی است.
تاثیر فمینیسم
فمینیسم تأثیر تغییر دهنده زندگی بر همه، به ویژه زنان، داشته است. اگر به تاریخ نگاه کنیم، می بینیم که این همان چیزی است که به زنان حق رأی داده است. این شاهکار کوچکی نبود اما با موفقیت توسط زنان به دست آمد.
بعلاوه، اگر به فمینیسم مدرن نگاه کنیم، می بینیم که چگونه فمینیسم در کمپین های تغییر زندگی دخیل است. به عنوان مثال، کمپین هایی که از سقط جنین در مورد بارداری ناخواسته و حقوق باروری حمایت می کنند، به زنان اجازه می دهند که آزادی انتخاب داشته باشند.
علاوه بر این، فمینیسم دائماً مردسالاری را زیر سوال می برد و می کوشد نقش های جنسیتی را کنار بگذارد. این به مردان این امکان را می دهد که بدون قضاوت شدن، هر کسی که می خواهند باشند. دیگر گریه کردن برای مردان تابو نیست زیرا باید به آنها اجازه داد آزادانه خود را بیان کنند.
فمینیست کیست
«فمینیست هر کسی است که متعهد به حقوق برابر برای همه جنسیتها باشد. یک فمینیست می تواند یک مرد یا یک زن، یک فعال سیاسی مدافع حقوق زنان یا کسی باشد که به سادگی زنان و دختران را در زندگی روزمره خود ارتقاء دهد.»
دلیل اینکه فمینیسم معمولاً با حقوق زنان و «قدرت دخترانه» مرتبط است این است که زنان و دختران در طول تاریخ از قدرت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بسیار کمتری نسبت به مردان و پسران برخوردار بودهاند.»
به طور مثال در امریکا همه ۴۶ رئیس جمهور ایالات متحده مرد بوده اند و ۴۸ نفر از ۴۹ معاون رئیس جمهور مرد بوده اند.
چالشها و نقدهای معاصر فمینیسم
هر جنبش اجتماعی با نقدهایی روبهرو است و فمینیسم نیز از این قاعده مستثنی نیست:
۱. سوءبرداشتهای رایج
بسیاری تصور میکنند فمینیسم به معنای دشمنی با مردان یا برتری زنان است، در حالی که اساس آن بر «برابری» استوار است.
۲. شکافهای فرهنگی
در جوامع مختلف، برداشت از فمینیسم متفاوت است. آنچه در یک کشور مطالبهای عادی تلقی میشود، ممکن است در جامعهای دیگر حساسیتبرانگیز باشد.
۳. چالش تقاطعگرایی (Intersectionality)
یکی از بحثهای مهم امروز این است که جنسیت تنها عامل نابرابری نیست؛ بلکه نژاد، طبقه اجتماعی، مذهب و ملیت نیز در تجربه زنان تأثیر دارند. این رویکرد بر پیچیدگی تجربه زنان تأکید میکند.
۴. فضای مجازی و قطبیشدن
در عصر شبکههای اجتماعی، گاهی بحثهای فمینیستی به شکل افراطی یا احساسی مطرح میشود که میتواند به قطبیشدن جامعه منجر شود. در مقابل، همین فضا ابزار قدرتمندی برای آگاهیبخشی نیز بوده است.
جدول معرفی ساده فمینیسم
| ردیف | موضوع | توضیح ساده و قابل فهم |
|---|---|---|
| ۱ | فمینیسم چیست؟ | فمینیسم یک جنبش اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است که هدف آن دستیابی به برابری حقوقی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بین زنان و مردان است. |
| ۲ | فمینیست کیست؟ | فمینیست کسی است که باور دارد زنان و مردان باید از حقوق برابر برخوردار باشند، و برای رسیدن به این هدف تلاش میکند. |
| ۳ | هدف اصلی فمینیسم | از بین بردن تبعیض جنسیتی، نابرابری در دستمزد، فرصتهای شغلی، تحصیلات، و دفاع از حقوق زنان در جامعه و خانواده. |
| ۴ | آغاز فمینیسم | فمینیسم در قرن ۱۸ با خواست زنان برای حق رأی آغاز شد و در قرنهای بعدی گسترش یافت. |
| ۵ | موجهای فمینیسم | ۱. موج اول: حق رأی زنان ۲. موج دوم: حقوق کار، بدن و سقط جنین ۳. موج سوم: تنوع و تفاوت هویتها ۴. موج چهارم: فمینیسم دیجیتال و رسانهای |
| ۶ | چرا برخی با فمینیسم مخالفاند؟ | برخی تصور میکنند فمینیسم یعنی دشمنی با مردان یا برتری زنان، در حالی که فمینیسم درباره برابری است نه برتری. |
| ۷ | ارتباط فمینیسم با مردان | فمینیسم فقط به زنان مربوط نمیشود؛ مردان نیز از از بین رفتن کلیشههای جنسیتی سود میبرند (مثلاً توقع نداشتن زورگویی، نانآور بودن، بیاحساسی و…). |
| ۸ | فمینیسم و فرهنگ | فمینیسم تلاش میکند نقشهای جنسیتی در فرهنگ (مثل زن خانهدار، مرد نانآور) را مورد پرسش قرار دهد و آزادی انتخاب ایجاد کند. |
| ۹ | فمینیسم در ایران | در ایران، فمینیسم بیشتر در قالب خواستههایی مانند حق تحصیل، حق پوشش، حق کار، و مقابله با خشونت خانگی نمود پیدا کرده است. |
| ۱۰ | فمینیسم اسلامی | گرایشی از فمینیسم که تلاش میکند حقوق زنان را در چارچوب تعالیم اسلامی تفسیر و تبیین کند. |
| ۱۱ | آیا همه زنان فمینیست هستند؟ | نه. برخی زنان نیز با فمینیسم موافق نیستند یا آن را با باورها یا شرایط زندگیشان ناسازگار میدانند. |
| ۱۲ | فمینیسم و رسانهها | رسانهها نقش مهمی در شناساندن یا گاه تحریف چهره فمینیسم دارند. در بسیاری موارد، کلیشهسازیهایی علیه فمینیستها دیده میشود. |
| ۱۳ | فمینیسم و آموزش | فمینیستها باور دارند آموزش برابر، بدون تبعیض و کلیشه، برای ساختن جامعهای عادلانه ضروری است. |
| ۱۴ | فمینیسم و بدن زنان | یکی از موضوعات مهم، حق تصمیمگیری زنان بر بدن خود است: از حق پوشش گرفته تا مسائل سلامت جنسی و باروری. |
| ۱۵ | فمینیسم و قانون | فمینیستها تلاش میکنند قوانین نابرابر در حوزههایی مانند ارث، حضانت، طلاق، خشونت خانگی و استخدام را تغییر دهند. |
| ۱۶ | آیا فمینیسم به پایان رسیده است؟ | نه. با وجود پیشرفتهای زیاد، هنوز در بسیاری از کشورها (حتی پیشرفته) نابرابریهایی وجود دارد و فمینیستها همچنان فعال هستند. |
سوالات متداول در این رابطه
باورهای فمینیستی میل به برابری جنسیت است. این اعتقاد بر این است که زن و مرد باید از حقوق و فرصتهای برابر برخوردار باشند.
موج اول فمینیسم در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم رخ داد. این از محیط صنعت گرایی شهری و سیاست لیبرال و سوسیالیستی پدید آمد. هدف این موج باز کردن درهای جدیدی برای زنان با تمرکز بر حق رای بود.
👌👌👍عالی امیدوارم همه به این درک برسند که از دیگری برتر نیستند و اینقدر غرور کاذب نداشته باشیم
فعلا که فمنیست ها هرروز درحال رواج مرد ستیزی بیشتر و خواستار ظلم به مردها هستن و میگن همه ی مرد ها بد هستن
و اهدافی رو دنبال میکنن که بیشتر از همه به ضرر خود دخترا و زنانه و بعد اون مرد ها و کلا همه
و اینکه اعتراض و اینام نیست بیشتر به صورت دیکتاتوری درحال زورگویی و جا انداختن چیزای مزخرف هستن
عوض اینکه به قوانین زن ستیزانه یا مرد ستیزانه اعتراض کنن
و اتفاقا فمنیستا الان درحال رواج چیزای سنتی مزخرف و مذهبی قدیمی که به زور از جامعه کنده شده به شیوه و بهانه های جدید هستن
میگن درسته زن وظیفه ای توی خونه نداره اما سرکار رفتن هم واسش بده و کلا فقط باید بخوره و بخوابه
یا مردی که یه وقت بخواد به پوستش برسه یا اصلا گریه کنه یا هرچی که مثل مردای ۱۰۰ سال پیش نباشه پرنسسه و…
درواقع الان تو پوشش فمنیسم خیلی کارای مزخرفی دارن میکنن که اهدافشون از این کارها بعدها مشخص میشه
اگه فمنیستا نبودن تو الان اجازه کامنت گذاشت یا حرف زدن اینجا نداشتی
اینکه گفتم (اهدافی رو دنبال میکنن که بیشتر از همه به ضرر خود زنانه) رو منظورم فمینیست ها بود
به نظر من این دسته از خانوم ها رو که می گی اصلا فمینیست به حساب نمیان و به حقوق برابر احترام نمیزارن
اونا معتقدند حقوق خانم ها در جامعه بیشتر از مرد هاس و به برابری مرد و زن احترام نمیگزارند
فمینیست واقعی سال هاست که دیگه وجود نداره و این مرد ستیزی در قالب فمینیست است
چهره خیلی زیبایی از فمینست ارائه کردید ولی ظاهراً خود فمینیستها چنین دیدگاهی ندارند.
الان فمنیست ها یک سری تفکرات انحرافی و باطلی رو میخوان رواج بدهند که فوق العاده وحشتناک و حال بهم زنه و فقط باعث میشه جامعه در دو جمله خلاصه به فساد و انحراف کشیده شه
از یک طرف میگن زنان به هیچ مردی نیازی ندارن و اجازه دارن تا آخر عمرشون به هزار جور کثافت کاری و….. مشغول باشن
از اون طرف ماجرا هم میگن یک زن چیزی به جز یک موجود مصرفی و عیاش خوشگذران نیست و به به غیر از لخت شدن و ولگردی در خیابان و رفتن به پارتی شبانه به کار دیگه ای نباید مشغول باشه!
این فمنیست ها قدرت بگیرند خانواده سلاخی میشود اخلاق نابود میشود فرهنگ و سلامت جامعه از بین میره
خلاصه جمله جامعه ای پدید خواهد آمد که نه زنان در آن ارزشی خواهند داشت نه احساس خوشبختی و آرامشی در جامعه خواهد بود
چیزی جز احساس یأس و افسردگی برای مردمش نداره
فکر نکن یک طرفه قضاوت میکنیم تفکرات پلید این مَرد های جنسیت زده گمراه که زنان رو مسخره میکنند هم قدرت بگیره همین طور خواهد شد……